สบู่น้ำมันมะกอก Castile Soap สบู่สำหรับชนชั้นสูงในยุโรป

olive-oil-soap

สบู่น้ำมันมะกอก หรือ สบู่คาสตีล (Castile Soap) เป็นสบู่ที่มีชื่อเสียงและเป็นที่นิยมกันในยุโรป โดยเฉพาะราชวงศ์และชนชั้นสูง ผลิตมาจากน้ำมันมะกอกล้วน 100 เปอร์เซ็นต์ มีคุณลักษณะคล้ายกันกับสบู่อะเลปโป้ ( Aleppo) ที่มีชื่อเสียงของประเทศซีเรีย ซึ่งทำมาจาก laurel oil ส่วนสบู่คาสตีลหรือสบู่น้ำมันมะกอกนี้มีการผลิตขึ้นมาทีหลังในแถบประเทศยุโรปแต่ก็มีความสัมพันธ์และเกี่ยวเนื่องกันกับสบู่อะเลปโป้ของซีเรีย

ประวัติของ สบู่น้ำมันมะกอก หรือสบู่คาสตีล

สบู่น้ำมันมะกอก หรือสบู่คาสตีล มันเป็นผลพวงของการแพร่กระจายของสบู่อะเลปโป้ที่มีชื่อเสียงของประเทศซีเรีย ซึ่งซีเรียมีใช้กันมานานนับพันปีมาแล้ว และมีการค้าขายกันตามเส้นทางสายไหม เอเชีย ตะวันออกกลาง เปอร์เชีย และแพร่ไปสู่ยุโรปในช่วงศตวรรษที่ 11 ระหว่างช่วงสงครามครูเสค ในช่วงที่เดินทางกลับยุโรปมีการนำเอาสบู่อะเลปโป้จากเมืองอะเลปโป้ติดมากับกองคาราวานด้วย และในขณะที่พักในเมืองก็ได้มีการศึกษาการทำสบู่อะเลปโป้ไปด้วย เมื่อถึงยุโรปพวกเขาก็คิดว่าทำอย่างไรเราจึงจะทำสบู่แบบอะเลปโป้ได้ จึงได้มีการนำเอาวัตถุดิบและอุปกรณ์ที่เขาหาได้ในยุโรปและเริ่มทำการผลิต หลังจากสบู่อะเลปโป้เขามาสู่ยุโรปแล้วในช่วงนั้น ทำให้ชาวยุโรปมีการปฏิวัติเปลี่ยนเรื่องสุขอนามัยส่วนบุคคลมากขึ้น ประจวบกับในช่วงยุคกลางเกิดโรคระบาดในยุโรปพอดี การมีสบู่ใช้ในช่วงนั้นนับเป็นเรื่องโชคดีของชาวยุโรป

Castile Building
สถาปัตยกรรมโบราณในแคว้น Castile ประเทศสเปน ภาพโดย Joun Carlos Rojo

มีการเริ่มผลิตสบู่แบบนี้ครั้งแรกในเมืองแถบเมดิเตอเรเนียน แต่ก็มีการแพร่หลายค่อนข้างเป็นไปอย่างช้าๆ ต่อมามีนักทำสบู่ชาวมุสลิมเข้ามายังสเปน และอิตาลี ในช่วงศตวรรษที่ 12 จึงมีการผลิตและพัฒนาอย่างเป็นระบบและมีการผลิตอย่างกว้างขวาง ทำให้เมือง Malaga, Carthagene, Castile, Alicante ของสเปน และ เมือง Savone, Genoa, Naples, Bologna and Venice ของอิตาลี เป็นเมืองที่ผลิตและส่งออกสบู่ไปทั่วยุโรป สบู่จากที่นี่มีความแตกต่างจากที่อื่น ด้วยคุณภาพและคุณสมบัติในการทำความสะอาด และถูกเรียกว่า สบู่คาสตีล (Castile Soap) ตามชื่อแคว้นคาสตีลของสเปน

Castile Spain
Teledo, แคว้น Castile Spain ภาพโดย Samuel

สบู่คาสตีล เป็นที่นิยมและมีคุณภาพสูง เนื่องจากว่าประเทศสเปนเป็นแหล่งวัตถุดิบที่มีคุณภาพสูง จึงทำให้สบู่ที่ผลิตได้มีคุณภาพสูงด้วย สเปนเป็นประเทศผลิตน้ำมันมะกอกที่สำคัญของโลก จริงๆแล้วสูตรดั้งเดิมของสบู่อะเลปโป้จะต้องใช้น้ำมัน Laurel ซึ่งน้ำมันชนิดนี้หายากและขาดตลาด แต่ที่แคว้นคาสตีล อุดมสมบูรณ์ไปด้วยน้ำมันมะกอกชั้นดีและสามารถหามาได้ง่ายๆ จึงเป็นวัตถุดิบชั้นดีสำหรับสบู่คาสตีล ผลจากการใช้น้ำมันมะกอกทำสบู่ทำให้ได้สบู่ที่มีเนื้อสีขาว อ่อนโยน นุ่มนวล ต่อผิว และก็ทำความสะอาดได้ดีเยี่ยม

ด้วยคุณสมบัติและคุณภาพอันดีเยี่ยมของสบู่คาสตีล ทำให้เป็นที่นิยมในหมู่ครอบครัวของราชวงค์แห่งสเปน และต่อมาก็แพร่หลายเป็นที่นิยมไปทั่วกลุ่มคนชั้นสูงและราชวงค์ทั่วทั้งยุโรป และในช่วงกลางศตวรรษที่ 15 ก็ได้แพร่หลายเข้าสู่อังกฤษ จนถึงปัจจุบันนี้กว่า 500 ปีมาแล้วที่สบู่คาสตีลได้ถือกำเนิดเกิดขึ้นมา สบู่นี้ก็ยังคงเป็นสบู่ธรรมชาติที่ดีที่สุด และก็ยังคงผลิตได้ด้วยมือ เหมาะสำหรับใช้ในการชำระล้างได้ทั้ง ร่างกาย ผิวหน้า มีความปลอดภัย และอ่อนโยนต่อผิว ใช้ได้แม้กระทั่งสำหรับเด็กๆ และคุณภาพไม่ได้ด้อยลงไปเลยแม้ผ่านกาลเวลามาอย่างยาวนาน

สบู่น้ำมันมะกอก100% Castiel Soap
สบู่น้ำมันมะกอก100% Castiel Soap

ส่วนผสมและวิธีการทำ Castile Soap แบบ Cold Process

ในสูตรดั้งเดิมของสบู่คาสตีล จะใช้น้ำมันมะกอกล้วน 100 เปอร์เซนต์แต่ในปัจจุบันผู้ผลิตหลายเจ้ามักจะผสมน้ำมันอื่นๆเข้าไปด้วย อย่างไรก็ตามจะต้องมีน้ำมันมะกอกเป็นส่วนผสมหลัก และก็ยังมีข้อถกเถียงกันอยู่ว่าน้ำมันมะกอกควรจะมีสัดส่วนเท่าไรตึงจะเรียกว่าสบู่คาสตีล หลายๆคนบอกว่ามากกว่า 80 เปอร์เซ็นต์ ส่วนตัวคิดว่าแบบดั้งเดิม 100 เปอร์เซ็นต์ควรจะเรียกว่าสบู่คาสตีลได้เอาแบบดั้งเดิมไปเลย

เนื่องจากสบู่คาสตีลเป็นสบู่ที่ส่วนประกอบของน้ำมันเพียงชนิดเดียวคือน้ำมันมะกอกซึ่งเป็นน้ำมันที่ประกอบไปด้วยกรดไขมันไม่อิ่มตัวถึง 80 เปอร์เซ็นต์ มีคุณสมบัติในการเทรซยาก มีความอ่อนนุ่ม ตัวเนื้อสบู่จะไม่แข็ง และมีความเป็นฟองน้อย และสบู่จะแข็งตัวช้าซึ่งต้องใช้เวลาเป็นสัปดาห์เลยทีเดียวกว่าจะเอาออกจากโมลด์มาตัดได้ และต้องใช้เวลาบ่มค่อนข้างยาวนาน การบ่มสบู่เป็นเวลานานสบู่จะมีฟองมากขึ้น

ส่วนผสมต่างของสบู่น้ำมันมะกอก Castile Soap

น้ำมันมะกอกบริสุทธิ์  1 กิโลกรัม

โซเดียมไฮดรกไซด์ 136 กรัม

น้ำกลั่น 354 กรัม

โมลด์เพื่อใส่สบู่

ขั้นตอนแรก ใส่อุปกรณ์เพื่อความปลอดภัย เช่น แว่นตา ถุงมือยาง

ขั้นตอนที่ 2 น้ำโซเดียมไฮดรอกไซด์ไปละลายในน้ำ โดยค่อยๆเทลงไปในน้ำกลั่นที่เราเตรียมไว้ (ภาชนะที่ใช้ต้องเป็นภาชนะที่ทนความร้อนทนสารเคมี อย่าใช้ภาชนะที่เป็นเหล็กหรือโลหะอื่นใด ควรใช้เป็นกระเบื้อง แก้วทนไฟ หรือ สแตนเลสก็ได้) ละลายจนหมด รอให้เย็นจนอุณหภูมิประมาณ 27 องศาเซนเซียสหรืออุณภูมิห้อง ส่วนตัวเราปล่อยไว้ทั้งคืนเลยพรุ่งนี้เช้าค่อยมาทำ

ขั้นตอนที่ 3 นำสารละลายโซเดียมไฮดรอกไซด์ที่เตรียมไว้จากขั้นตอนที่ 2 ค่อยๆเทลงในน้ำมันมะกอกที่เราเตรียมไว้แล้ว ภาชนะไม่ควรเป็นโลหะหรือเหล็ก ควรเป็นภาชนะที่ทนความร้อน หรือ สแตนเลส ก็ได้ จากนั้นจึงใช้ Blender stick ผสมจนเกิดการเทรซ (หมายถึงการเกิดปฏิกิริยา Saponification) สังเกตุได้ว่าน้ำมันมะกอกและสารละลายโซดาจะผสมกันจนเป็นของเหลวข้นและหนือเล็กน้อย น้ำมันมะกอกบริสุทธิ์จะให้สีเหลืองออกเขียว โปรดสังเกตุว่าจะเกิดการเทรซช้ามากๆ อาจจะใช้เวลาถึง 2 ชั่วโมงเลยทีเดียว หลังจากเทรซหากต้องการจะใส่กลิ่นก็ให้ใส่ในขั้นตอนนี้ได้เลย

ขั้นตอนที่ 4 นำสบู่ที่เทรซแล้วจากขั้นตอนที่ 3 เทใส่ในโมลด์ คลุมด้วยผ้าทิ้งไว้ประมาณ 1 เดือน (จริงๆไม่ได้ล้อเล่น) จึงนำมาจากโมลด์และตัดเป็นก้อนตามต้องการ

ขั้นตอนที่ 5 บ่มสบู่นำสบู่ที่ตัดได้แล้วไปเก็บไว้ในสถานที่อากาศถ่ายเทได้สะดวกบ่มไว้เป็นเวลา 1 ปีจึงนำมาห่อและใช้ได้ บางคนอาจนำมาใช้ก่อนก็ได้แต่ก็ไม่ควรจะต่ำกว่า 1 เดือนที่ดีแล้วควรเป็น 1 ปี เพราะนี่เป็นสบู่ที่พิเศษจริงๆ

ขั้นตอนที่ 6 นำสบู่มาห่อเพื่อใช้หรือจำหน่าย อย่าลืมว่าสบู่นี้พิเศษจริงๆดังนั้นแพคเกจจึงต้องพิเศษกว่าสบู่ธรรมดามากๆ และราคาก็แพงมากๆด้วย

ด้วยคุณสมบัติของน้ำมันมะกอกที่มีประโยชน์ต่อผิว คนเรารู้จักใช้น้ำมันมะกอกในการบำรุงผิวมาตั้งแต่ยุคอียิปต์จนถึงสมัยปัจจุบัน โดยใช้เพื่อเป็นทำให้ผิวมีความชุ่มชื้น โดยการที่นำมันมะกอกมีคุณสมบัติทำให้ความชุ่มชื้นสามารถเกาะติดอยู่กับผิว และยังสร้างฟิล์มบางๆป้องกันไม่ให้ความชุ่มชื้นจากภายในผิวสูญเสียไป น้ำมันมะกอกยังมีคุณสมบัติที่ไม่เหมือนสารให้ความชุ่มชื้นตัวอื่นๆคือจะไม่อุดตันหรือขัดขวางการทำงานตามธรรมชาติของผิว เช่น การขับเหงื่อ การหลั่งซีบัม การผลัดผิว เป็นต้น ยังมีงานวิจัยที่กล่าวว่าน้ำมันมะกอกมีคุณสมบัติรักษาสิวได้  และยังมีวิตามิน E สูงอีกด้วย สบู่จากน้ำมันมะกอกล้วน Castile Soap จึงเป็นของมีคุณค่าและเป็นที่นิยมในสังคมชั้นสูงของยุโรปในอดีต แต่ในสถานการณ์ปัจจุบันเป็นยุคสารเคมี สบู่พวกนี้จึงไม่มีใครนิยมทำและใช้  แต่กลับนิยมและใช้สารเคมี และสารสังเคราะห์แทนสบู่กันเสียมาก

One thought on “สบู่น้ำมันมะกอก Castile Soap สบู่สำหรับชนชั้นสูงในยุโรป

ใส่ความเห็น