การทำเทียนอบและบุหงาแห้ง : พิพิธภัณฑ์สมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า วังสระปทุม

การทำเทียนอบและบุหงาแห้ง

ไปเรียน การทำเทียนอบและบุหงาแห้ง

ขอเกริ่นนิดๆก่อนที่จะเรียน การทำเทียนอบและบุหงาแห้ง ได้ติดตามที่เพจของ พิพิธภัณฑ์สมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า ซึ่งเป็นกิจกรรมฝึกอบรมการทำอาหารและงานฝีมือ สอนโดยวิทยากรจากวิทยาลัยช่างฝีมือในวัง(หญิง) จะเปิดรับสมัครผู้สนใจเข้าร่วมกิจกรรมปลายเดือนมกราคม มีหลากหลายให้เลือก เช่น มาลัยพื้นฐาน ทองเอก สังขยา ทองหยิบ ทองหยอด บุหลันดั้นเมฆ เครื่องแขวนดอกไม้สด ล่าเตียง เทียนอบและบุหงาแห้ง  ข้าพเจ้าตั้งใจจะเรียนน้ำอบและน้ำปรุง แต่ปีนี้ไม่เปิดสอน เลยเลือกที่จะเรียนทำเทียนอบและบุหงาแห้ง เพราะตั้งใจจะทำเทียนอบไว้อบขนมเมื่อเรียนจบจากโรงเรียนช่างฝีมือในวัง(หญิง)

**ตอนที่โทรไปจองคอร์สกิจกรรม โทรไปตั้งแต่เช้า โทรไม่ติด สายไม่ว่าง ก็โทรๆ เรื่อยๆ จนถอดใจ และตัดสินใจโทรไปอีกครั้งตั้งแต่เที่ยงจนถึงบ่ายโมง    โทรติดแล้วววววว หัวใจเต้นตุ๊บๆ เมื่อมีคนรับสายที่ปลายทาง และเมื่อได้จองกิจกรรม รอบแรกที่ทำเทียนอบและบุหงาแห้งเต็ม เลยได้เรียนรอบที่2 วันเสาร์ที่ 31 สิงหาคม 62 เวลา 9:00 – 12:00 น.เมื่อโทรจองเรียบร้อยแล้วก็ต้องไปจ่ายเงินค่าสมัครเรียน จำนวนเงิน 1,200 บาท และต้องแฟ็กซ์ไปยืนยันการโอนเงินด้วย  กว่าจะได้เรียนก็เดือนสิงหาคมนานพอควร  ไม่ต้องกลัวว่าจะลืมเพราะก่อนที่จะมีเรียนประมาณ 1 สัปดาห์ เจ้าหน้าที่จะโทรไปแจ้งนัดวันเรียนและเวลาอีกทีจ้า

เมื่อถึงวันนัดหมาย เดินทางไปถึงวังสระปทุมตั้งแต่แปดโมง และพอเจ้าหน้าที่ออกมารับที่ประตู ก็พาไปยังอาคารที่เรียนตอนเก้าโมง จากนั้นก็มีวิทยากรที่มาสอน 2 ท่าน และเป็นท่านที่คุ้นเคยกัน เมื่อถึงเวลาเรียนจำบรรยากาศนั้นได้ดีในห้องเรียนมีคุณป้าและพี่ๆ เหมือนเราจะอายุน้อยที่สุดแล้วที่ลงเรียน

การทำเทียนอบ

เริ่มแรกวิทยากรมาอธิบาย การทำเทียนอบและบุหงาแห้ง และประวัติความเป็นมา สำหรับ เทียนอบ เป็นเครื่องหอมไทยที่มีมาแต่โบราณและได้รับการสืบทอดมาสู่ปัจจุบัน กลิ่นของเทียนอบนิยมนำมาใช้อบขนม ได้แก่ ดอกลำดวน  ขนมเปี๊ยะ และน้ำที่ใส่ในข้าวแช่ เทียนอบยังนำไปอบร่ำห้อง อบร่ำผ้า และเครื่องใช้ต่างๆได้ตามต้องการให้มีกลิ่นหอม

ขั้นตอนแรกคือการเตรียมวัสดุอุปกรณ์ 

  • วัตถุดิบ
    • มะกรูด
    • น้ำมัน : จันทร์รอง มะลิ ลำเจียก กระดังงา ไฮซิน กุหลาบดี
    • พิมเสนแท้ กำยาน ขี้ผึ้งแท้ และไส้เทียน (สายสิญจน์) 
  • เครื่องมือ : มีด ครกหิน ถาด หม้อเคลือบ โกร่ง  เหล็ก 3 ขา กระดานฟั่นเทียน ขวดแก้ว
อุปกรณ์การทำเทียนอบ
วัสดุอุปกรณ์การทำเทียนอบ

ขั้นตอนการเตรียมไส้เทียน

ก่อนที่จะทำการฟั่นเทียน เราต้องทำการเตรียมไส้เทียนก่อน โดยจะนำไส้เทียนดึงให้ตึงไว้ วัดความยาวประมาณ 25 ซม. แล้วตัดขนาดของไส้เทียนจะเล็กหรือใหญ่ตามขนาดที่ต้องการฟั่น ให้ฝานผิวมะกรูดบีบเอาแต่น้ำ รูดไส้เทียนให้ทั่ว แล้วนำใส่หม้อเคลือบปิดฝาไว้ เอาพิมเสนโขลกในโกร่งให้ละเอียดและเตรียมน้ำมันทั้ง 6 ชนิดได้แก่ น้ำมันจันทร์รอง มะลิ ลำเจียก กระดังงา ไฮซิน กุหลาบดี  เทใส่ขวดรวมกัน (อัตราส่วน น้ำมัน 1 ช้อนชา กับพิมเสน ¾ ช้อนชา ) ลงในถ้วยคนให้เข้ากัน แล้วนำมารูดไส้เทียนอีกครั้ง จากนั้นนำไปฟั่นเทียนต่อ

ขั้นตอนการฟั่นเทียน

นำขี้ผึ้งแท้มาฝานเป็นชิ้นเล็กๆวางใส่ถาด ก่อไฟในกระทะตั้งบนเหล็ก 3 ขา เอาขี้ผึ้งที่ฝานวางในถาด เมื่อพอถูกความร้อนขี้ผึ้งจะเริ่มละลายและนิ่ม นำกำยาน ผิวมะกรูดแห้ง พิมเสน นำมาขยำให้เข้ากัน นำขี้ผึ้งที่อ่อนตัวมาแผ่ออก จึงนำมาหุ้มไส้เทียนที่เตรียมวางตรงกลาง

ขั้นตอนนี้เรียกว่าการ ฟั่นเทียน เป็นการคลึงให้เนื้อเทียนเป็นลำเทียน โดยใช้มือทั้งสองข้างคลึงจากกึ่งกลางของเทียน ค่อยๆคลึงเบาๆ ให้เทียนแผ่ไปคลุมไส้จนมิด ถ้าเวลาคลึงไปแล้วขี้ผึ้งมีรอยแตก รอยร้าว สามารถเอาไปอังไฟแล้วนำมาฟั่นต่อให้ผิวเรียบเนียนได้ และเอาน้ำมันที่ผสมไว้ลูบตรงผิว ให้มีความเงาเวลาฟั่น เมื่อฟั่นเทียนเสร็จแล้ว ใช้มีดตัดปลายของเทียนออกเพื่อให้ไส้เทียนโผล่สองด้าน แล้วจึงนำมาขดให้สวยงาม

เทียนอบ
เทียนอบที่ทำสำเร็จแล้ว

การทำบุหงาแห้ง

วัสดุอุปกรณ์

น้ำมันหอมทั้ง 5 ชนิด :  มะลิดี ลำเจียก ไฮซิน กระดังงา กุหลาบดี

ขวดสเปรย์   โถเคลือบ  กะละมังเคลือบ ถุงตาข่าย

ดอกไม้ที่นิยมนำมาใช้ได้แก่ จำปี จำปา กุหลาบมอญ ชมนาด พิกุล กระดังงา และมะลิ  

วิธีการทำ

1. นำดอกไม้  (จำปี จำปา กุหลาบมอญ ชมนาด พิกุล กระดังงา และมะลิ  )

ทั้งหมดไปตากแห้งให้ดอกไม้แห้งที่สุด โดยการผึ่งลมไว้ เมื่อแห้งแล้วนำมาคลุกเคล้าให้เข้ากันในกะละมังเคลือบ

2. นำน้ำมันหอมทั้ง 5 ชนิด (มะลิดี ลำเจียก ไฮซิน กระดังงา กุหลาบดี) ลงผสมกันในอัตราส่วนที่เท่ากัน ผสมแล้วบรรจุใส่ขวดสเปรย์

3. นำน้ำมันหอมที่ผสมไว้ฉีดพรมบางๆลงบนดอกไม้ทั้งหมด แล้วใช้มือทำการคลุกเคล้าผสมให้เข้ากัน และฉีดเพิ่มอีก 2-3 ครั้ง เมื่อได้ความหอมตามต้องการแล้วคลุกเคล้าให้ทั่วเป็นอันเสร็จ

4. นำดอกไม้ที่ได้มาใส่ถุงตาข่ายให้สวยงาม สามารถนำไปแจกเป็นของชำร่วยได้

บุหงาแห้ง
บุหงาแห้ง

การบรรจุบุหงา

ภาชนะที่ใช้บรรจุบุหงา อาจใช้ผ้าโปร่งทำเป็นรูปทรงต่างๆ ประดับตกแต่งด้วยลูกไม้ หรืออาจใช้ภาชนะอื่น เช่น ขันเงิน ขันทองใบเล็ก ถ้วยกระเบื้องเคลือบรูปทรงต่างๆแล้วใช้ผ้าโปร่งหุ้มรวบตรงปากขันหรือถ้วย แล้วใช้ริบบิ้นผ้าผูกให้สวยงาม

และแล้วสำหรับการเรียนทำเทียนอบและบุหงาแห้งวันนี้ก็สำเร็จไปได้ด้วยดี ได้เทียนอบกลับบ้านเอาเก็บไว้อบขนมไทย แถมด้วยบุหงาแห้งใส่ถุงเก๋ๆ มีความหอมแบบโบราณ นี่สินะที่เขาเรียกว่า หอมติดกระดาน  กลิ่นที่น่าหลงไหล และเป็นกลิ่นอายของความเป็นไทย……. ข้าพเจ้าชอบใจยิ่งนัก

ใส่ความเห็น